Collectie - Blokkendozen

Blokkendoos is de bijnaam voor mat'24 (materieel 1924). De blokkendozen zijn één van de eerste elektrische treinstellen die in Nederland hun rondjes reden. Ze bestonden uit motorwagens en tussenwagens. Later werden de tussenbakken ook gebruikt om getrokken treinen mee samen te stellen.

De VSM bezit zes van deze tussenwagens. Voor alle VSM-Blokkendozen geldt dat ze aanvankelijk in crème-groen met zwarte banden geschilderd waren. Later is dit groen met zwarte banden geworden en werden de rijtuigen omgenummerd naar de originele NS-nummers. Borden en opschriften werden daarna zoveel als mogelijk authentiek gehouden. De rijtuigen zijn toegelaten op het hoofdnet. De VSM bezit de B 8501, C 8503, C 8505, WR 8527 (omgebouwd naar restauratie-rijtuig), C 8535 en de C 8536.

Algemene informatie

Lengte over buffers: (mm)	19800
Massa totale rijtuig: (ton)	40
Massa draaistel: (ton)	6,5
Afstand midden draaistellen: (mm)	13000
Radstand draaistel: (mm)	2500
Wieldiameter (nieuw): (mm)	1000
Remsysteem:	Kp(s), Knorr hogedruk-snelrem
Grootste toegestane snelheid: (km/h)	100

Hieronder is per rijtuig informatie en geschiedenis te vinden.

B 8501

Technische gegevens B 8501
VSM-nummer:	B 8501
Laatste NS-nummer:	B 5351
Oorspronkelijke NS-nummer:	B 8501
Fabrikant:	J.J. Beynes, Haarlem
Bouwjaar:	1924
Bij de VSM:	1984
Draagpot:	glijlager
Zitplaatsen:	64, 2e klasse
Aantal ramen:	8
Toestand:	rijvaardig

Geschiedenis B 8501
1924	Gebouwd als tussenrijtuig voor het prototype Blokkendoos-treinstel (bestaande uit: mBD, mC (beide motorrijtuigen), Aec, Bec (B 8501) en een Cec (gebouwd door Hawa)). De B 8501 maakt deel uit van de serie B 8501-8531 (type 2), benaming Bec. 14 mei: levering aan NS. 3 juni: indienststelling bij NS. Kleuren: creme/groen met zwarte banden.
1946	Het rijtuig wordt hersteld en wegens een kleinere behoefte aan tweede klas rijtuigen naar derde klas rijtuig verbouwd door de Centrale Werkplaats Haarlem. Omnummering naar C 8581 (gehele serie C 8581-8593, serie Ce8c, de 8 voor onderscheid met de 9-ramige originele Cec's).
1950	Wegens sanering van het materieelpark wordt het rijtuig ondergebracht in de serie 8100 (C 8181-8190, Ce8c.). Er worden drie rijtuigen afgevoerd. Bakcodenummers worden ingevoerd: C 8181 krijgt nummer 558.011. Dit nummer wordt ingeslagen op het onderstel en is rijtuignummer- en inrichting-onafhankelijk.
1956	Op papier wordt de rijtuigserie omgenummerd naar B 8181-8190 (Be8c) omdat de derde klasse vervalt. Omdat er al plannen waren de serie om te bouwen naar getrokken rijtuigen, heeft deze omnummering in werkelijkheid nooit plaatsgevonden. Vier rijtuigen worden omgebouwd en omgenummerd naar de serie B 5201-5208 (B 5201 (de voormalige B 8181), 5202, 5204, 5206), de serie is bedoeld voor militaire treinen en (eventueel) als versterkingsrijtuigen. Ze worden donkerblauw gespoten.
1959	Er vindt omnummering plaats van de serie B 5201-5208 naar B 5351-5358, wegens verschil in zitplaatsen met de rijtuigseries B 5211-5214 (64 zitplaatsen) en B 5215-5241 (88 zitplaatsen).
1972	In september van dit jaar bestaat de Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen 40 jaar en rijdt het rijtuig in de NVBS excursietrein getrokken door DB-loc 011.062-7.
1973	Het rijtuig wordt ingezet bij extra ritten met de 3737 en daarna buitendienstgesteld. Daarna wordt het rijtuig verhuurd aan de SSTT, en daar ingezet.
1977	De SSTT koopt het rijtuig en geeft het nummer SSTT B 304.
1982	Het rijtuig gaat bij de SSTT buiten dienst.
1984	De SSTT wordt opgeheven, en het rijtuig wordt overgebracht naar de VSM. De algehele toestand is slecht. Het wordt zoveel mogelijk geconserveerd en opgeslagen.
1990	Omdat er revisie-capaciteit vrijkomt, wordt er het een en ander aan het rijtuig gereviseerd. Zo krijgt het rijtuig o.a. nieuwe dakbedekking en een nieuw binnenplafond en wordt het stoot - en trekwerk gereviseerd. Het wordt geschilderd in groen met zwarte banden, en de draaistellen worden omgewisseld voor twee gereviseerde exemplaren.
1992	Het rijtuig wordt teruggenummerd naar B 8501 en in dienst gesteld vlak voor Terug naar Toen 1992.

C 8503

Technische gegevens C 8503
VSM-nummer:	C 8503
Laatste NS-nummer:	B 5215
Oorspronkelijke NS-nummer:	C 8503
Fabrikant:	Werkspoor
Bouwjaar:	1925
Bij de VSM:	1976
Draagpot:	glijlager
Zitplaatsen:	88, 3e klasse
Toestand:	rijvaardig

Geschiedenis C 8503
1925	Het rijtuig wordt gebouwd door Werkspoor. Het is het eerste uit de serie C 8503-8505 (Cec). (C 8501-8502 waren voor het prototype treinstel en gebouwd door Hawa.) Op 19 augustus wordt het rijtuig geleverd aan de NS. Op 15 oktober volgt de indienststelling bij de NS. De afleveringskleuren zijn crème/groen met zwarte banden.
1937-1949	In deze periode worden de houten banken bekleed met kunstleer.
1944-1945	Het rijtuig bevindt zich bij het begin spoorwegstaking en bij de bevrijding op terrein van de Centrale Werkplaats Haarlem.
1950	Wegens sanering van het materieelpark wordt het rijtuig omgenummerd naar C 8121, met bakcodenummer 557.003.
1956	Er volgt herclassering naar tweede klasse.
1959	Het rijtuig wordt omgebouwd naar getrokken rijtuig en omgenummerd naar B 5215.
1967-1968	De laatste grote herstelling vind plaats in Haarlem (samen met de (huidige) C 8505, C 8535) en C 8536).
1972	In september van dit jaar bestaat de Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen 40 jaar en rijdt het rijtuig in de NVBS excursietrein getrokken door DB-loc 011.062-7.
1972	Het rijtuig wordt opgenomen in het historisch bestand van de NS.
1974-1975	De SSTT huurt het rijtuig.
1976	Het rijtuig komt bij de VSM. Vlak voor de herdenkingsrit voor 100 jaar spoorlijn Apeldoorn-Zutphen, in mei, krijgt het rijtuig een crème/groene outfit. Tijdelijk krijg het als nummer VSM 3.
1976-1982	In deze periode rijdt het rijtuig hoofdlijnritten, onder andere naar Rotterdam, Sittard, Valkenburg, Groningen en Mariënberg.
1977	Er volgt omnummering in B 491 (4 assen, 9 ramen, rijtuig nummer 1).
1982-1996	Het rijtuig staat opgeslagen bij de VSM.
1996	In VSM Hoofdwerplaats Apeldoorn wordt een begin gemaakt met een grote revisie. De VSM heeft op dat moment zes Blokkendoosrijtuigen en de 8503 is de laatste die wordt gereviseerd.
2005	Na een jarenlange revisie is dit rijtuig weer gereed voor de dienst bij de VSM

C 8505

Technische gegevens C 8505
VSM-nummer:	C 8505
Laatste NS-nummer:	B 5217
Oorspronkelijke NS-nummer:	C 8505
Fabrikant:	Werkspoor
Bouwjaar:	1925
Bij de VSM:	1976
Draagpot:	glijlager
Zitplaatsen:	88, 3e klasse
Toestand:	rijvaardig

Geschiedenis C 8505
1925	Het rijtuig wordt gebouwd bij Werkspoor. Het is de derde uit de serie C 8503-8505 (Cec). (C 8501-8502 waren voor het prototype treinstel en gebouwd door Hawa.) Op 19 augustus wordt het rijtuig geleverd aan de NS. Op 15 oktober volgt de indienststelling bij NS. De afleveringskleuren zijn crème/groen met zwarte banden.
1937-1949	In deze periode worden de houten banken bekleed met kunstleer.
1945	Het rijtuig rijdt ten behoeve van verlofgangers.
1950	Wegens sanering van het materieelpark volgt omnummering naar C 8123, met bakcodenummer 557.005.
1956	Er volgt herclassering naar tweede klasse.
1957	Het rijtuig wordt omgebouwd naar getrokken rijtuig en omgenummerd naar B 5217.
1967-1968	De laatste grote herstelling vindt plaats in Haarlem (samen met de (huidige) C 8503), C 8535) en C 8536).
1972	Het rijtuig wordt opgenomen in het historisch bestand van de NS.
1974-1975	De SSTT huurt het rijtuig.
1976	Het rijtuig komt bij de VSM. Vlak voor de herdenkingsrit voor 100 jaar spoorlijn Apeldoorn-Zutphen, in mei, krijgt het rijtuig een crème/groene outfit. Tijdelijk krijg het als nummer VSM 4.
1976-1982	In deze periode rijdt het rijtuig hoofdlijnritten, onder andere naar Rotterdam, Sittard, Valkenburg, Groningen en Mariënberg.
1977	Het rijtuig wordt omgenummerd naar B 492 (4 assen, 9 ramen, rijtuig nummer 2).
1988	Een grote revisie komt gereed en het wordt geschilderd in groen met zwarte banden en omgenummerd naar C 8505.
1991	Op 25 september wordt een hoofdlijnproefrit gehouden, achter stoomloc 23 071 samen met Blokkendoos C 8536, waarna dit rijtuig toegelaten is op NS-hoofdlijnen. In oktober volgt de eerste hoofdlijnrit van Apeldoorn naar Amsterdam vv. voor "stoom '91" van de Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen (NVBS).

WR 8527

Technische gegevens WR 8527
VSM-nummer:	WR 8527
Laatste NS-nummer:	3084 984 0 804-3
Oorspronkelijke NS-nummer:	B 8527
Fabrikant:	J.J. Beynes, Haarlem
Bouwjaar:	1928
Bij de VSM:	1979
Draagpot:	rollager
Zitplaatsen:	62, 2e klasse
Aantal ramen:	8
Toestand:	rijvaardig

Geschiedenis WR 8527
1928	Het rijtuig wordt gebouwd als tussenrijtuig voor een Blokkendoos-treinstel. De B 8527 behoort tot de serie B 8501-8531 (type 2), benaming Bec (en het rijtuig is dus gelijk aan de B 8501). Op 11 mei wordt het rijtuig geleverd aan de NS. Op 16 mei volgt indienststelling bij de NS in de kleuren: crème/groen met zwarte banden.
1943	Er volgt ombouw door de Centrale Werkplaats Utrecht naar AB-rijtuig (met 17 andere Bec's). twee afdelingen (vier ramen) worden omgebouwd tot 4 coupe's 1e klasse. Een van de twee toiletten vervalt wegens de overgang van middenpad naar zijgang. De nummering wordt AB 8531-8548 (ABe8c). De B 8527 wordt AB 8544.
1945	Het rijtuig wordt met interieurschade in Utrecht aangetroffen.
1946	Er volgt herstelling. Omdat er geen eerste klasse meer gevoerd wordt in binnenlandse treinen, wordt het rijtuig naar tweede klasse verbouwd door de Centrale Werkplaats Haarlem. De nummering blijft echter AB 8544.
1950	Wegens sanering van het materieelpark volgt omnummering naar B 8544, in de serie B 8531-8546, Bec (twee rijtuigen worden afgevoerd). De bakcodenummers worden ingevoerd en de B 8544 krijgt nummer 552.014. Dit nummer wordt ingeslagen op het onderstel en is rijtuignummer- en inrichting-onafhankelijk.
1956	Op papier wordt de rijtuigserie omgenummerd naar A 8531-8546 (Aec) omdat de klasse-indeling verandert. Omdat er al plannen waren de serie om te bouwen naar getrokken rijtuigen, heeft deze omnummering in werkelijkheid nooit plaatsgevonden. De serie wordt omgebouwd naar getrokken rijtuigen, donkerblauw gespoten en ingezet op de IJssellijn, in militaire treinen en als versterkingsrijtuig op de lijn Amsterdam-Maastricht vv. Daarbij worden de serie omgenummerd naar AB 5101-5111.
1959	Het rijtuig wordt omgenummerd naar B 5110 (serie: B 5101-5111), wegens instroom van ex eerste klasse D-treinrijtuigen.
1968	Op 8 september wordt het rijtuig buitendienstgesteld.
1969	In september wordt het interieur omgebouwd tot tijdelijk kantoor en als terreinwagen in dienst gesteld bij de Lijnwerkplaats Leidschendam-Voorburg, in Maastricht en in Utrecht. Het uiterlijk en het nummer blijven ongewijzigd.
1974	Een formeel terreinwagennummer 30 84 984 0 804-3 wordt op een los bord op het rijtuig aangebracht.
1979	De VSM koopt het rijtuig aan en bouwt het om tot verblijfswagen met kleedruimte en kantine. Het VSM-nummer wordt B 8527.
1984	De rijtuigbak word naast het spoor gezet.
1989	Er wordt besloten het rijtuig tot restauratie om te bouwen. Als verblijfswagen wordt dan de ABC 7301 (ex CTO-meetrijtuig) ingericht. De B 8527 wordt op reservedraaistellen geplaatst. Twee draaistellen worden gereviseerd en voorzien van rollagers.
1992	Na gereedkomen van de B 8501, wordt begonnen met de revisie van de B 8527. Dit houdt onder andere in: vervangen dakbedekking, nieuwbouw/revisie interieur, completeren en reviseren stoot- en trekwerk, schilderen in groen met zwarte banden en plaatsing op gereviseerde draaistellen. Omdat originele derde klas banken niet beschikbaar zijn, worden zitbanken uit Belgische NMBS-rijtuigen aangeschaft.
1993	In september wordt het rijtuig in dienst gesteld, hoewel de revisie van het interieur nog niet geheel voltooid is.
1993-1994	In de winterperiode vinden nog diverse revisiewerkzaamheden plaats: afronding interieur, inbouw van een koelinstallatie die 's nachts op het lichtnet werkt, inbouw van een Webasto verwarmingsinstallatie.
1994	Met ingang van dit rijseizoen komt het rijtuig in dienst.
2010	Met ingang van dit jaar is het rijtuig overgebracht naar de Hoofdwerkplaats Apeldoorn om geheel te worden nagekeken. Het rijtuig zal hopelijk in de zomer weer dienst kunnen doen.

C 8535

Technische gegevens C 8535
VSM-nummer:	C 8535
laatste NS-nummer:	B 5240
oorspronkelijke NS-nummer:	C 8535
fabrikant:	J.J. Beynes, Haarlem
bouwjaar:	1929
bij de VSM:	1975
draagpot:	glijlager
zitplaatsen:	88, 3e klasse
toestand:	rijvaardig

Geschiedenis C 8535
1929	Het rijtuig wordt gebouwd door Beynes als de op een na laatste Blokkendoos met een houten dak. Het is het eerste Cec rijtuig afgeleverd in groen met zwarte banden. Op 23 mei wordt het rijtuig geleverd aan de NS en de volgende dag in dienst gesteld.
1937-1949	In deze periode worden de houten banken bekleed met kunstleer.
1945	Het rijtuig keert na inzet in Duitsland terug naar Nederland.
1950	Wegens sanering van het materieelpark volgt omnummering naar naar C 8146, met bakcodenummer 557.035.
1956	Er volgt herclassering naar tweede klasse en het rijtuig wordt omgebouwd naar getrokken rijtuig en omgenummerd naar B 5240.
1967-1968	De laatste grote herstelling vindt plaats in Haarlem (samen met de (huidige) C 8503, C 8505 en C 8536). Het rijtuig wordt blauw gespoten.
1972	Het rijtuig wordt opgenomen in het historisch bestand van de NS.
1974	De SHM huurt het rijtuig gedurende enkele maanden. Aan het einde van dit jaar komt het rijtuig bij de VSM.
1975	Het rijtuig doet dienst in de VSM reizigersdienst, in de blauwe kleur en met NS nummer.
1976	Vlak voor de herdenkingsrit voor 100 jaar spoorlijn Apeldoorn-Zutphen, in mei, krijgt het rijtuig een crème/groene outfit. Tijdelijk krijg het als nummer VSM 1.
1976-1982	In deze periode rijdt het rijtuig hoofdlijnritten, onder andere naar Rotterdam, Sittard, Valkenburg, Groningen en Mariënberg.
1977	Er volgt omnummering in B 493 (4 assen, 9 ramen, rijtuig nummer 3).
1982	De kleur wordt teruggebracht naar groen met zwarte banden en het rijtuig wordt omgenummerd naar C 8535.
1995	Het rijtuig komt gereed na een grote revisie.

C 8536

Technische gegevens C 8536
VSM-nummer:	C 8536
laatste NS-nummer:	B 5241
oorspronkelijke NS-nummer:	C 8536
fabrikant:	J.J. Beynes, Haarlem
bouwjaar:	1929
bij de VSM:	1975
draagpot:	glijlager
zitplaatsen:	88, 3e klasse
toestand:	rijvaardig

Geschiedenis C 8536
1929	Het rijtuig wordt gebouwd door Beynes als de laatste Blokkendoos met een houten dak. Het is het tweede Cec rijtuig afgeleverd in groen met zwarte banden. Op 23 mei wordt het rijtuig geleverd aan de NS en de volgende dag in dienst gesteld.
1937-1949	In deze periode worden de houten banken bekleed met kunstleer.
1945	Het rijtuig keert na inzet in Duitsland terug naar Nederland.
1950	Wegens sanering van het materieelpark volgt omnummering naar C 8147, met bakcodenummer 557.036.
1956	Er volgt herclassering naar tweede klasse en het rijtuig wordt omgebouwd naar getrokken rijtuig en omgenummerd naar B 5241.
1967-1968	De laatste grote herstelling vindt plaats in Haarlem (samen met de (huidige) C 8503), C 8505) en C 8535). Het rijtuig wordt blauw gespoten.
1972	Het rijtuig wordt opgenomen in het historisch bestand van de NS.
1974	De SHM huurt het rijtuig gedurende enkele maanden. Aan het einde van dit jaar komt het rijtuig bij de VSM.
1975	Het rijtuig doet dienst in de VSM reizigersdienst, in de blauwe kleur en met NS nummer.
1976	Vlak voor de herdenkingsrit voor 100 jaar spoorlijn Apeldoorn-Zutphen, in mei, krijgt het rijtuig een crème/groene outfit. Tijdelijk krijg het als nummer VSM 2.
1976-1982	In deze periode rijdt het rijtuig hoofdlijnritten, onder andere naar Rotterdam, Sittard, Valkenburg, Groningen en Mariënberg.
1977	Er volgt omnummering in B 494 (4 assen, 9 ramen, rijtuig nummer 4).
1984	Het rijtuig komt gereed na een grote revisie in de kleur groen met zwarte banden, en met nummer C 8536.
1991	Op 25 september wordt een hoofdlijnproefrit gehouden, achter stoomloc 23 071 samen met de C8505, waarna dit rijtuig toegelaten is op NS-hoofdlijnen. In oktober volgt de eerste hoofdlijnrit van Apeldoorn naar Amsterdam vv. voor "stoom '91" van de Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen (NVBS).

Foto's

- Gegevens onder voorbehoud -