Historie

Donateursrit (1988)

De 64'er rangeert in EerbeekZondagochtend 22 oktober. Slurpend aan een beker hete koffie loop ik door de loods in Beekbergen. Het spoor boven de put is leeg, op spoor vier staat de 23 071. Van achter de loods klinken geluiden. Wat gesis, het vallen van een sleutel en het volladen van een kruiwagen met hout

"Moge meester" klinkt het als ik door de openstaande deuren achter de loods aankom. Het is de stoker die vandaag samen met mij op de 64 dienst zal doen. Ik vraag hoe het is. De meter komt net los wordt mij verteld. Het drijfwerk is gesmeerd en als er voldoende spanning is moet de loc even naar binnen om de aspotten te smeren.
Dan is er nog wel even tijd om te poetsen zeg ik. Zelf klim ik eerst naar binnen en een blik op de peilglazen en in de vuurkist zeggen me dat alles in orde is. De stoker van de 80'er verteld met een bezweet vuurrood gezicht dat hij bezig is een blok hout naar binnen te werken, maar dat dat blok hout nou net iets te groot is. Dan haal je het er toch weer uit zeg ik. Dat gaat niet, want het brand al aan de andere kant is het antwoord. Een grote hamer en vele druppels zweet brengen uiteindelijk uitkomst. er wordt om gelachen en stoker wordt veroordeeld tot het halen van een kop koffie voor iedereen. Hij weigert, en dat is de reden dat dit voorval vermeld kon worden.

De 64 wordt ondertussen gepoetst en van lampen voorzien. De spanning is ondertussen opgelopen tot zo'n 8 atmosfeer en na de luchtpomp aangezet te hebben rij ik de loc de loods in boven de put. Zelf ga ik naar beneden om te smeren. Terwijl ik met de achterste koppelas bezig ben zet de stoker de injecteur in. Er komt dan altijd wat lekwater uit de morspijp, en omdat ik me op dezelfde hoogte bevindt krijg ik een gedeelte van dit water over me heen. Dat er toen vanonder de loc enige krachttermen richting machinistenhuis vlogen laat zich raden. Gelukkig had ik nog droge kleding bij me, want rijden met een nat pak trok mij niet zo aan. Het smeren was gedaan en nu werd de 80'er boven de put gereden. Met de 64 was verder alles in orde, en na enig rangeerwerk kon richting Apeldoorn worden vertrokken. Langs de lijn vele fotograven, waaronder veel Duitsers. In Apeldoorn bekende gezichten, trouwe donateurs die je elk jaar wel enkele keren ziet. Toch valt de opkomst me wat tegen. Ik maak hier en daar een praatje en voor ik het weet is het tijd om te vertrekken. De eerste fotostop is bij de Els, een overweg tuseen ht viaduct over de A1 en Beekbergen. Fotograven eruit, terugzetten en na het teken met veel stoom weer oprijden. De stoker heeft intussen ook niet stilgezeten en met een mooie pluim uit de pijp rijden we aan de fotograferende liefhebbers liefhebbers voorbij. Het zonnetje heeft zich intussen ook laten zien; alle ingredienten voor een mooi plaatje zijn dus aanwezig.
Na het instappen van de donateurs rijden we door naar Beekbergen. Met een knars komen we onder de waterkolom tot stilstand om onze voorraden aan te vullen.

De gecombineerde fototrein bij de laatste fotostopDe loc wordt omgeven door fotograven en ik heb moeite om mijn weg naar het restauratierijtuig te vinden, om snel nog even wat koffie te halen. We gaan nu gelijk door richting Loenen.
Vlak na de waterval is er weer een fotostop. Hetzelfde verhaal als bij de Els, echter nu pikken we de donateurs niet gelijk op, maar we rijden met een lege trein door na Loenen. We loppen binnen op spoor 1. Op spoor 2 staat de 80'er klaar met een van NS geleende goederentrein. Snel losgemaakt om als opdrukloc voor de 80'er te kunnen fungeren. Remproef, een fluitsignaal en daar gaan we. De 80'er kan dit treintje makkelijk trekken, zodat ik alleen maar wat smeerstoom geef. Voor diegenen onder de fotograven die met kleurenfilm werkten was dit wel een heel uitzonderlijke kans: een groene 80'er, blauwe NS goederenwagons en tenslotte een zwarte 64'er. Zelfs twee kansen, want in omgekeerde volgorde kwamen we even later weer terug. In Loenen onze eigen trein weer opgepikt en snel teruggezet om de donateurs weer in te laten stappen.
In Loenen teruggekomen wordt de 64 naast de inmiddels omgelopen 80'er gezet om de fotograven volop de gelegenheid te geven hun plaatjes te maken. Zelf ga ik ook even kijken, me verwonderend afvragend waarom ik geen camera heb meegenomen. Plots een enorm kabaal, de 80'er blaast af. Dit vraagt om herhaling, en omdat de stoker van de 64'er zich ook niet onbetuigd wil laten verscheurd even later het concert voor vier veiligheiden de stilte van het landelijke Loenen.
Camera's klikken en om het allemaal nog mooier te maken wordt er ook nog gespuid.

Even later rijden we door anar Eerbeek. Daar stoppen we wat langer om de 80'er met haar goederentrein te zien binnenkomen, In Eerbeek wisselt het locpersoneel van loc, zodat ik nu de 80'er onder mijn hoede heb. Na vertrek van de 64 richting Dieren maken we los van de goederentrein en lopen we om.
De goederentrein laten we in Eerbeek staan, en met losse loc rijden we met een rustig gangetje terug naar Beekbergen. Dat wilzeggen: de stoker (leerling-machinist) rijdt en ik neem de schop ter hand. In Beekbergen aangkomen wordt het vuur schoongemaakt en het restant tegen de pijpenplaat geschoven. De 80'er kan nu aan haar welverdiende jaarlijkse rustperiode gaan beginnen om ons na gelpeegd onder houd het volgend jaar weer haar trouwe diensten te kunnen leveren.

Er wordt koffie gezet en na een uur wachten nemen we de 64 weer over.
Nu gecombineerd met een goederen-personentrein van ca. 300 ton, een mooie last voor een 64'er. Er moet wat zwaarder gereden worden, luid blaft de schoorsteen, vooral als we bij het kanaal helling opgaan om Apeldoorn binnen te lopen.

Het is voorbij. Na de goederentrein op zijn plaats teruggezet te hebben vertrekken we met de leeg materieeltrein richting Beekbergen.

Henk Verschoor

Andere "Historie" artikelen:

Media